De van oorsprong Surinaamse theoloog Ruud Madrettor wil af van het geloof. Volgens hem is er iets heel merkwaardigs aan de hand met religie, of het geloof (van een onderscheid tussen die twee wil Madrettor niets weten). Hij stelt dat elk geloof gericht is op de of toekomst of het heden. De toekomst wordt vervat in visioenen van heil of verdoemenis, resulterend in een of andere ethiek. Het heden is het domein van de belevers, van hen die in het moment het geluk zoeken.

Wat mist is het verleden. De fundamentalisten van het moment doen net of het verleden niet bestaat. De fundamentalisten van de toekomst interpreteren het verleden vanuit de toekomst. Madrettor: "Het is zo gemakkelijk om een punt op de horizon van het denken te zetten en menen dat alle lijnen daar samen komen en te denken dat er niets anders van waarde meer is, dat het verleden slechts dient als pad naar dat punt, dat de toekomst de moeder is van het verleden."

In een nog te verschijnen boek wil Madrettor deze twee opties portretteren als de twee erfgenamen van het expliciete tijddenken. Vroeger zou de tijd beleefd zijn als een cyclische tijd, maar met de opkomst van de wetenschap en de filosofische reflectie is tijd geworden tot een object dat gewoon zou bestaan. De toekomstfundamentalisten opteren voor het beeld van een lineaire tijd, ze rekken de cycli van vroeger uit tot een rechte lijn. De momentfundamentalisten drukken de cycli juist terug naar een enkelvoudig punt.

"Utopie en belevenis: met die twee woorden is alle religie wel afgedekt," aldus Madrettor, " ... al het geloven is of gericht op de toekomst of op het heden." De toekomst wordt gegoten in visioenen, die zijn er in inmiddels in alle soorten en maten. Het kenmerk daarvan zou zijn, volgens Madrettor, dat ze het verleden laten volgen uit de toekomst. "De hemel, het nirvana, en god mag weten wat nog meer, zijn het doel waaraan de interpretatie van het verleden vrolijk wordt aangepast. Het tijdsbesef is lineair geworden, en het verleden is het slachtoffer." Nog veel kwader wordt Madrettor over de fundamentalisten van het moment. "Die zijn het spoor helemaal bijster," aldus Madrettor. "Die duiken in het nu en menen dat het heden-genot toekomst-genot zal brengen. Een enkeling wil nog wel eens beweren dat het hem, of nog vaker haar, alleen maar gaat om de beleving van het moment, maar dat is altijd een leugen."

"De kracht van het verleden wordt ontkend," zegt Madrettor heftig gebarend. We zijn hier aanbeland als gevolg van krachten waarvan we maar bitter weinig weten, wetenschap, en dan met name de evolutieleer en de geschiedkunde, ten spijt. Als iets of iemand heeft bepaald dat we zijn wie we zijn, dan is dat het verleden. "Het restant van de tijd, dat is het fundament waarop we staan. De toekomst is geen tijd." We kunnen verder, we kunnen waarschijnlijk ons lot nu mede kiezen, maar dan moeten we dat doen door het verleden te eren, dat wil zeggen, volledig te accepteren, en met gebruik van fantasie daarop verder denken. Fantasie, spelen met mogelijkheden, dat moeten we doen. "Alles wat ons daarvan weerhoudt valt samen met religie. Het moet weg, de prullenbak in," stelt Madrettor.

De kunst is het mechanisme van het verleden te leren kennen en te leren gebruiken, dat zijn de randvoorwaarden waarbinnen we aan de toekomst kunnen werken. In zijn nog te verschijnen boek zal hij de fantaserende, uitvindende, lerende en het verleden erende mens prijzen. Fantasie en durf moeten religie vervangen, maar dan wel gefundeerde fantasie.

"Zijn we direct ook van dat armetierige stamcellen debat af," zegt Madrettor, die beloofd veel aandacht te besteden aan de ontwikkelingen op het gebied van de "life sciences", want daar kan fantasie goed gebruikt worden.