Wat is een dag?

Er zijn verschillende definities van wat een dag is. De schijnbare rondgang van de zon om de aarde biedt een definitie van de dag die het dichtst aansluit bij onze belevenis. De eenvoudigste bepaling is om de tijd die zit tussen twee opeenvolgende opkomsten van de zon te nemen als de duur van een dag. Maar de zon volgt niet steeds dezelfde baan. Zomers komt de zon hoger aan de hemel te staan dan in de winter. In feite verschuift deze baan dagelijks. Wel bereikt de zon elke dag een hoogste punt. De tijd die de zon nodig heeft om vanuit een hoogste punt het volgende hoogste punt te bereiken kunnen we dan de lengte van een dag noemen. Het is deze tijd die we in 24 uur verdelen en waaraan het leven op aarde, getuige de vele biologische klokken, zich aan aangepast heeft. Deze duur wordt ook wel de "gewone" dag genoemd of de synodische dag of de zonnedag.

De zonnedag wordt veroorzaakt doordat de aarde om zijn eigen as draait, het lijkt dan alsof de zon om de aarde draait. Maar een zonnedag staat niet gelijk aan een volledige omwenteling van de aarde om de aardeas. De aarde draait ook om de zon. Omdat de aarde, gezien van een verre ster die ten noorden van de noordpool van de aarde staat, tegen de richting van de klok in draait, en de draaiing van de aarde in dezelfde richting gaat, zal de zon iets eerder weer zijn hoogste punt hebben bereikt dan dat de aarde een volledige omwenteling heeft gemaakt. Een volledige omwenteling van de aarde wordt een sterrendag of siderische dag genoemd.

Een zonnedag duurt 24 uur. Een sterrendag is iets korter en duurt ongeveer 23 uren, 56 minuten en 4,09 seconden<ref>[http://nl.wikipedia.org/wiki/Siderische_dag Wikepedia over Siderische dag]</ref>. Een concreet gevolg hiervan is dat sterren elke dag 4 min vroeger opkomen dan de zon dat doet. Een jaar duurt iets meer dan 365 zonnedagen en ongeveer 366 sterredagen.

Niet passende cycli

De duur van het jaar en de duur van een dag zijn niet op elkaar deelbaar, dat wil zeggen, het resultaat van hun deling is geen geheel getal. Zie hier in een notendop het grote probleem waar elke kalender mee te maken heeft. Omdat sommige kalenders zijn gebaseerd op de rondgang van de maan om de aarde en ook deze cyclus (ongeveer 29 dagen en 13 minuten) het jaar niet in gelijke delen verdeeld, is daar het probleem zo mogelijk nog groter.

Atoomtijd

Nu is de ene dag de andere niet, dat geldt zowel voor de zonnedag als de sterrendag. Beide worden uiteindelijk bepaald door de snelheid waarmee de aarde om zijn as draait. Die snelheid vertoont lichte variaties. Sommigen zijn heel systematisch. De aaarbaan, en daarmee de ogenschijnlijke baan van de zon om de aarde, is niet cirkelvormig maar eerder elliptisch, waardoor de ogenschijnlijke snelheid van de zon niet constant is. Maar er zijn ook minder voorspelbare variaties. Niet alleen wordt de aardebaan mede beinvloedt door de stand van de andere planeten, ook de getijdewerking op de aarde onder invloed van de zon en de maan zorgt voor kleine schommelingen in deze snelheid. Afgezien daarvan neemt de snelheid van die draaiing langzaam af met ongeveer 1,7 msec per eeuw. De dag, en daarmee de daarvan afgeleide maten als uren (1/24 van een dag) en seconden (1/86400 deel van een dag), werden daarmee variabel. Ze werden in elk geval te onnauwkeurig voor gebruik in wetenschap en in techniek (bijvoorbeeld bij de verwerking van de signalen van de satellieten voor GPS). Daarom is uiteindelijk gekozen voor een totaal andere bepaling van tijdsduur. Tijdens de 13de “Conference Générale des Poids et Mesures” in 1967 werd de seconde opnieuw gedefinieerd, en wel als de duur van 9.192.631.770 periodes van de straling die overeenkomt met de overgang tussen de twee hyperfijne energieniveaus van de grondtoestand van het cesium-133 atoom. We spreken dan van een atoomklok.

De duur van de dag per dag bepaald

Door de beschikbaarheid van de atoomtijd, kunnen we de lengte van de dag elke dag gewoon meten. Dat is ook wat er gebeurd. De tijdschalen gebaseerd op de rotatie van de aarde wordt ook wel de Universele tijd genoemd. Atoomtijd en Universele tijd kunnen van elkaar verschillen, maar de atoomtijd wordt als de echte tijd gezien. Maar omdat het op zijn minst praktisch is om de atoomtijd nauw te laten aansluiten bij de Universele tijd, wordt er af en toe een correctie op de atoomtijd doorgevoerd. Dit is dan de Universele Gecoördineerde Tijd (UTC). Deze UTC wordt bepaald door, indien nodig, een geheel aantal seconden toe te voegen aan de TAI, opdat het verschil tussen deze tijd en de omwentelingstijd van de aarde kleiner zou blijven dan 0,9 seconden. De lokale tijd wordt dan verkregen door aan de UTC de correctie van de tijdzone toe te voegen, en een eventuele correctie voor de zomertijd<ref>[http://www.astro.oma.be/D1/TIME/description_nl.htm Koninklijke Sterrenwacht van België]</ref>.

Referenties

<references/>

Externe links

[http://www.astro.oma.be/D1/TIME/description_nl.htm Afdeling tijd van de Koninklijke Sterrenwacht van België]

!Tijd